Ağustos 2026’dan itibaren yapay zekâ etiketleme zorunluluğu: Şirketlerin şimdi bilmesi gerekenler

Ağustos 2026’dan itibaren yapay zekâ etiketleme yükümlülüğü neyi düzenliyor?

2 Ağustos 2026’dan itibaren AB’de, AB Yapay Zekâ Tüzüğü’nün (AI Act) 50. maddesindeki şeffaflık yükümlülükleri लागू olur. Bunlar, şirketleri belirli yapay zekâ tarafından üretilmiş veya yapay zekâ ile değiştirilmiş içerikleri açıkça etiketlemeye ve kullanıcılar bir insan yerine bir chatbot ile iletişim kurduğunda bunu belirtmeye zorlar. Almanya’da uyumu Bundesnetzagentur denetler. İhlallerde 15 milyon avroya veya küresel yıllık cironun yüzde 3’üne kadar para cezası uygulanabilir – hangisi daha yüksekse o esas alınır. Küçük ve orta ölçekli işletmeler için ceza belirlenirken bu durum özellikle dikkate alınır.

Burada belirleyici olan şirketin büyüklüğü değil, yapay zekânın profesyonel olarak kullanılıp kullanılmadığıdır. Kendi işletmesinde yapay zekânın nerede kullanıldığını henüz bilmeyenler, etiketleme yükümlülüğü gündeme gelmeden önce bunu bir ücretsiz yapay zekâ hazırlık kontrolü ile netleştirmelidir.

Kimler etkileniyor?

Bu yükümlülük, sektör veya çalışan sayısından bağımsız olarak yapay zekâ sistemlerini profesyonel şekilde kullanan tüm şirketler için geçerlidir. Hem yapay zekâ sistemlerinin sağlayıcıları hem de işletmecileri kapsam içindedir. Uygulamada bu şu anlama gelir: Bir şirket kamuya yönelik görsel, video, ses içeriği veya metin üretmek için yapay zekâ kullanır ya da kendi web sitesinde bir chatbot işletirse, etiketleme yükümlülüğü devreye girer.

Bu içerikler etiketlenmelidir

Görseller, videolar ve ses dosyaları

Yapay zekâ tarafından üretilmiş veya yapay zekâ ile değiştirilmiş görseller, videolar ve ses dosyaları; gerçek kişilere, yerlere, nesnelere veya olaylara aldatıcı derecede benziyorsa ve otantik görünebiliyorsa etiketlenmelidir – bunlar sözde deepfake’lerdir. Örnekler: bir binanın veya ürünün yapay zekâ ile oluşturulmuş fotoğrafı, gerçekçi görünen bir kişi görüntüsü veya sentetik olarak üretilmiş bir röportaj.

Buna karşılık çizgi romanlar, karikatürler, ikonlar, illüstrasyonlar, soyut motifler ile renk düzeltme veya keskinleştirme gibi küçük düzenlemeler etiketleme zorunluluğu taşımaz – aynı şekilde açıkça gerçek dışı olan içerikler de.

Metinler

Metinlerde bu yükümlülük yalnızca kamuoyunu kamu yararına ilişkin konularda bilgilendiren içerikler için geçerlidir – örneğin haberler, siyasi bilgiler veya kamuoyu oluşturan yazılar. Pazarlama metinlerinin genellikle etiketlenmesi gerekmez.

Chatbotlar ve yapay zekâ asistanları

Bir chatbot ile bir insan yerine iletişim kuran kişi, bunu görüşmenin en başında fark edebilmelidir. Gizli ya da ancak geç görünen bir uyarı yeterli değildir.

Etiketleme nasıl olmalı?

AB Yapay Zekâ Tüzüğü sabit bir ifade zorunlu kılmaz. Önemli olan, uyarının açıkça görülebilir ve anlaşılır olmasıdır. Uygulamada basit ve doğrudan ifadeler kendini kanıtlamıştır:

• „Yapay zekâ tarafından oluşturulmuş görsel" – görselin üzerinde veya içinde görünür bir uyarı olarak.
• „Bu metin yapay zekâ desteğiyle oluşturulmuştur" – bir metnin başında veya sonunda.
• Görüşmenin başında, bir insan yerine bir chatbotun yanıt verdiğine dair bir uyarı.

Uygulama örneği: Bir zanaat işletmesi işaretlemeyi nasıl ele alır

Tipik bir durum: Bir zanaat işletmesi, web sitesi için olası sonuçları göstermek amacıyla yapay zekâ ile oluşturulmuş önce-sonra görselleri hazırlatır ve ayrıca randevu planlaması için bir chatbot kullanır. Her iki durum da işaretleme yükümlülüğü kapsamına girer: Görsellere görünür bir “Yapay zekâ ile oluşturulmuş görselleştirme” notu eklenir ve chatbot, görüşmenin başında kendisini açıkça bir yapay zekâ asistanı olarak tanıtır. Bunun için gereken çaba düşüktür – belirleyici olan, 2 Ağustos 2026’dan önce kullanılan tüm yapay zekâ uygulamaları için bunu bir kez tutarlı biçimde gözden geçirmek, gözden kaçırmamaktır.

Yapay zekâ işaretleme yükümlülüğüne ilişkin sık sorulan sorular

Yapay zekâ işaretleme yükümlülüğü ne zaman yürürlüğe girer?

AB Yapay Zekâ Tüzüğü’nün 50. maddesindeki şeffaflık yükümlülükleri 2 Ağustos 2026’dan itibaren tüm AB’de geçerlidir.

Küçük işletmeler de yapay zekâ içeriklerini işaretlemek zorunda mı?

Evet. Belirleyici olan işletmenin büyüklüğü değil, yapay zekânın profesyonel olarak kullanılıp kullanılmadığıdır. Ancak para cezasının belirlenmesinde küçük ve orta ölçekli işletmeler özellikle dikkate alınır.

Yapay zekâ pazarlama metinleri işaretlenmeli mi?

Kural olarak hayır. Metinler için işaretleme yükümlülüğü yalnızca kamu yararına ilişkin konularda kamuoyunu bilgilendiren içeriklerde, örneğin haberlerde veya siyasi içeriklerde geçerlidir.

İhlallerde hangi cezalar uygulanır?

15 milyon avroya kadar veya küresel yıllık cironun yüzde 3’üne kadar para cezası; hangisi daha yüksekse o uygulanır. Almanya’da uyumu Bundesnetzagentur denetler.

Chatbot’um kendisini yapay zekâ olarak belirtmek zorunda mı?

Evet. Kullanıcılar, iletişimin başında bir insanla değil, bir yapay zekâ sistemiyle konuştuklarını doğrudan anlayabilmelidir.

Sonraki adım: Şirkette yapay zekâ kullanımını kontrol edin

İşaretleme yükümlülüğü bir risk haline gelmeden önce, şirkette yapay zekânın nerelerde kullanıldığını genel olarak görmek faydalıdır. Bizim BAFA onaylı yapay zekâ danışmanlığımız yapay zekâ uygulamalarını hukuka uygun şekilde devreye almak ve dokümante etmek konusunda destek sağlar. Henüz en başta olanlar için en iyi başlangıç ücretsiz yapay zekâ hazırlık kontrolüdür.